tradukoj: be bg ca cs de en es fr hu it nl pl pt ro ru sk sv

1abstrakt/a

1abstrakta PV  

1.  
Ĝenerala, neindividua, bazita sur teoriaj konceptoj kaj ne sur reala konkretaĵo (persono, aĵo, situacio): abstrakta ideo; abstrakta rezonado; tiaj radikoj enhavas en si jam abstraktan sencon, sekve la aldono de -ec tiaokaze estas simpla balasto, pleonasmo [1].
2.  
Malkonkreta, malproksima de la realaj bezonoj, nepraktika: ĉia batalado abstrakta kaj teoria ordinare al nenio kondukas [2]; teoriuloj, kiuj tro abstrakte pritraktas tiajn demandojn [3]. SIN:malkonkreta
3.
Nomanta econ, karakteron, estadmanieron senrilate al specifa objekto: „forto“, „beleco“, „justo“ estas abstraktaj vortoj.
4.
BELA Celanta ne la pli-malpli realisman prezenton de la objektoj, homoj kaj scenoj, sed ludan kombinon de formoj, koloroj ks: abstrakta pentraĵo.

abstraktaĵo PIV1 , abstrakto  

Io abstrakta: [la leĝoj de la vivo] havas nenion komunan kun logikaj principoj aplikeblaj nur rilate abstraktojn [4]; geometria punkto estas abstraktaĵo.

abstrakteco PIV1  

La eco esti abstrakta: la abstrakteco de liaj rezonoj lacigas la leganton.

abstraktigi  

(tr)
Ĝeneraligi, malkonkretigi, senpersonigi, meti sur pli abstraktan nivelon: ni abstraktigu la aferon: imagu ... [5]. la o-finaĵo do abstraktigas ĝin (la vortkomplekson), por povi ĝin konkretigi [6].

abstrakti PV

1.
(malofte) (ntr)
Esti abstrakta: tiuj ĉi simboloj abstraktas same kiel tiuj uzataj por la infinitezima kalkulo [7].
Rim.: Ĉi tiu malofta signifo estas la sola kohera kun la adjektiva karaktero de la radiko „abstrakt“.
2.
(malofte) (ntr)
Manipuli abstraktaĵojn: eĉ eblas abstrakti: „Se A tiam B kaj se B tiam C tiam logike sekvas ke se A, tiam C“ [8].
Rim.: Ĉi tiu signifo ne koheras kun la adjektiva karaktero de „abstrakt“; pli bone ĝin esprimus derivaĵo abstraktumi.
3.
Krei abstraktaĵon:
a)  
(tr)
Abstraktigi, ekstrakti koncepton, izolante ĝin el la tuto, al kiu ĝi apartenas: sed abstrakti la ruĝecon de la sango el la kompleksa perceptaĵo, kaj retrovi tiun saman econ en la ruĝa frambo, kaj malgraŭ la sennombre multaj diferencaj trajtoj de sango kaj frambo krei la koncepton de ruĝo — tio estas jam tute nova nivelo [9].
Rim.: Ĉi tia regmodelo pli oftas en la lingvoj angla kaj franca, kie la responda verbo ofte havas signifojn, en Esperanto pli bone esprimatajn per „ekstrakti“.
b)  
(ntr)
(tr)
=abstrahi oni nomas substanco tion, kio restas el iu objekto, kiam oni abstraktis de ĝi ĉiujn ĝiajn percepteblajn ecojn [10]; per la koncepto „materia punkto“ oni abstraktas pri la formo kaj dimensioj de meĥanika objekto; sed ĉe tio ... oni ne abstraktu de la potencrilatoj [11].
Rim.: Ĉi tiu regmodelo pli oftas en la lingvoj germana kaj rusa, kaj iam oni uzas tiusence la verbon abstrahi (pri io). Ofte tiun signifon taŭge esprimas la verbo ignori, kiel en la ekzemplo: ve, tio signifas abstrakti la fakton, ke por produkti lakton necesas ke bovino ... nasku idon po unu fojo jare [12]

abstraktismo PIV2

BELA Nefigura tendenco en pentroarto kaj skulptado, aperinta en Eŭropo ĉ. 1910.

Rim.: La radiko estas oficialigita en la 1ª OA en la formo adjektiva. PV prezentas ĝin per la verbo „abstrakti“, kiun ĝi difinas kiel transitivan kaj en la signifo ekstrakta (t.e. abstrakti3.a), tamen ilustras per ekzemplo ignora (t.e. abstrakti3.b). La PIV-oj revenis al la ĉefformo adjektiva (kiu cetere estas ege pli ofta), tamen konservis senŝanĝa la PV-difinon de la verbo. Fakte tiuj adjektivo kaj verbo (krom abstrakti1) malkoheras same kiel korekta2 kaj korekti; tion eblus eviti per apartaj formoj abstraktigi, abstrahi aŭ per pli klaraj similsencaj verboj (ekstrakti, ignori).

tradukoj

anglaj

~a : abstract; ~i : abstract; ~ismo : abstract art.

belorusaj

~a : абстрактны; ~aĵo , ~o : абстракцыя; ~eco : абстрактнасьць; ~i : абстрагаваць.

bulgaraj

~a : абстрактен, отвлечен; ~i : абстрахирам.

ĉeĥaj

~a : abstraktní, odtažitý; ~aĵo , ~o: abstraktno; ~eco : abstraktnost, abstrakčnost, odtažitost; ~i : abstrahovat, vyvozovat.

francaj

~a : abstrait, conceptuel, formel, non-figuratif, spéculatif, théorique; ~aĵo , ~o : abstraction; ~eco : abstraction; ~i : abstraire, isoler, séparer.

germanaj

~a : abstrakt; ~i : abstrahieren.

hispanaj

~a : abstracto; ~i : abstraer.

hungaraj

~a : absztrakt, elvont; ~eco : absztrakció; ~i : elvonatkoztat, absztrahál.

italaj

~a : astratto; ~i : astrarre.

katalunaj

~a : abstracte; ~aĵo , ~o : abstracció; ~eco : abstractesa; ~i : abstreure, abstraure. ~e: en abstracte.

nederlandaj

~a : abstractт; ~i : abstraheren.

polaj

~a : abstrakcyjny, oderwany (od rzeczywistości); ~aĵo , ~o : abstrakt; ~eco : abstrakcyjność; ~i : abstrahować.

portugalaj

~a : abstrato; ~i : abstrair.

rumanaj

~a : abstract; ~aĵo , ~o : abstract.

rusaj

~a : абстрактный, отвлечённый; ~aĵo , ~o : абстракция; ~eco : абстракность, отвлечённость; ~igi: абстрагировать, схематизировать, обобщить; ~i 1.: быть абстрактным, абстрактен (predikativa uzo); ~i a: извлечь, выделить; ~i b: абстрагироваться (от чего-л.); ~ismo : абстракционизм. ~e: отвлечённо.

slovakaj

~a : abstraktný, nekonkrétny; ~aĵo , ~o: abstraktno; ~eco : abstraktnosť; ~i : abstrahovať.

svedaj

~a : abstrakt; ~i : abstrahera.

fontoj

1. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Pri stilo
2. L. L. Zamenhof: Esenco kaj Estonteco, ĉap. 4a
3. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Kulturi la simplan saĝon
4. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, For la idemon!
5. Cyril Brosch: Repliko en la «Lingva kritiko»
6. PAG, §314 Rim. (p. 426)
7. Federico Gobbo: Fundamentoj de la adpoziciaj gramatikoj, Interlingvistikaj Kajeroj 1:1 (2010), 35–63 ISSN 2037-4550
8. Diskuto en la forumo «lernu!»
9. Vilmos Benczik: Lingvo, skribo, literaturo
10. E. Grosjean-Maupin: Plena Vortaro de Esperanto, la artikolo «abstrakti»
11. Rainer FISCHBACH: Konkreta utopio - Kion fari se jam nenio eblas, Monde diplomatique, 2004-06-09, p. 7ª
12. Kial rifuzi lakton?

~eco : Mankas dua fontindiko.
~eco : Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
~igi: Mankas verkindiko en fonto.
~i : Mankas verkindiko en fonto.
~ismo : Mankas dua fontindiko.
~ismo : Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.


ℛevo | datumprotekto | abstra.xml | redakti... | traduki... | artikolversio: 1.32 2016/06/14 06:10:18