2adici/i

adicii

(tr)
MAT[1]
Aldoni nombrojn, kvantojn unu al la alia, kaj kunigi ilin en unu solan: se ni adicias 4 kaj 4, ni ricevas 8; adicii `x` al `y`, `x` kaj `y`; li […] duonvoĉe kaj nekompreneble legas la tie notitajn prezojn kaj enkape adicias [2]; al la diferenco adiciante la aktualan jaron [3]; kiam oni adicias ĉiujn havaĵojn de Belgio en eksterlando kaj deprenas ĉiujn eksterlandajn ŝuldojn oni konservas por 2009 pluson de 45 % [4]; oni adicias ĉiujn nukleonojn – do protonojn kaj neŭtronojn – kaj parolas pri la izotopoj oksigeno-16, oksigeno-17 kaj oksigeno-18 [5].
Rim. 1: En nefaka kunteksto oni povas diri „aldoni“ anstataŭ „adicii“, kaj oni „pliigas“ tion, al kio oni „aldonas“.
Rim. 2: La ĉi-supra difino estas malbona kaj matematike, kaj lingve. Pli konvenas deiri el la substantivo adicio (kiel faras PIV2), kaj trakti la argumentojn egale; t.e. la regmodelo „adicii ikson kaj ipsilonon“ (la sola menciita en PIV2) estas bona; dum la malsimetria „adicii ikson al ipsilono“ (aŭ inverse?) estas evitinda. [Sergio Pokrovskij]
Rim. 3: La priskriboj per „aldoni“, „pliigi“ ktp estas maltaŭgaj, ili priskribas ne la matematikan operacion `x+y`, sed komputadan (algoritman) operacion `x "+=" y`, alivorte `x=x+y`. La matematika operacio `x+y+z` neniel ŝanĝas la valorojn de `x,y,z`; dum en komputado oni ofte uzas helpan reĝistron (ekz-e tiun de la ekrano de kalkulilo), kies valoron oni jes „pliigas“, al kiu oni „aldonas“ la adiciatojn: `S=x;S"+="y;S"+="z`. Tiu operacio += evidente ne estas komuta, ĝi estas alio ol adicio (kvankam adicio estas ĝia parto). [Sergio Pokrovskij]
1. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 9
2. Monato, Bernhard Pabst: Inter libroj posttagmeze, 2008
3. Yamasaki Seikô: Ĉu vere kristana erao?, Monato, 2000/04, p. 17
4. Monato, Ivo Durwael: Krizo de la eŭro, 2011
5. Monato, Pejno Simono: Moderna minaco: radioaktiveco, 2011
angle:
add
beloruse:
складваць
ĉeĥe:
sečíst, sčítat
ĉine:
[jiā], 增 [zēng], 加号 [jiāhào], 加號 [jiāhào]
dane:
addere, lægge sammen
france:
additionner, ajouter
germane:
addieren, hinzufügen
hebree:
adicii
hispane:
sumar
hungare:
összead
indonezie:
menjumlahkan, menambahkan
japane:
加える [くわえる], 足し算する [たしざんする]
nederlande:
optellen
pole:
dodać
portugale:
adicionar, aditar, adir, somar
ruse:
сложить (мат.), складывать (мат.)
slovake:
sčítať, spočítať
svede:
addera
ukraine:
додавати (знаходити суму)

adicio

MAT
1.
VdE (elementa aritmetiko) La operacio adicii: `10+8=18` (legu: dek plus ok estas dek ok, aŭ dek kaj ok estas dek ok); kvitanci plej pezan adicion [6]; malpermesita estas ankaŭ adicio: do ĉiufoje, kiam ludanto gajnas karton, li neeviteble aldonos al sia propra gajnkartaro du kartojn, nenial tri aŭ kvar kiel en aliaj ludoj [7].
2.
[8] (en ringo) Ĝia unua operacio.
VD:sumo, termo.
6. Raymond Schwartz: La Stranga Butiko, Al Paul Verlaine
7. Monato, Roberto Pigro: Trufludo, 2014
8. La Nova Plena Ilustrita Vortaro, ringo
angle:
addition
beloruse:
складваньне
ĉeĥe:
přidání, přídavek, příměs, přísada
ĉine:
1. 加上 [jiāshàng], 加法 [jiāfǎ], 加号 [jiāhào], 加號 [jiāhào], 和 [hé]
france:
addition
germane:
Addition
hebree:
חיבור
hispane:
suma
hungare:
összeadás
indonezie:
penjumlahan
itale:
addizione
japane:
足し算 [たしざん], 加法 [かほう]
nederlande:
optelling
pole:
dodawanie
portugale:
adição
ruse:
сложение
slovake:
sčítanie prídavok, prísada
svede:
addition
ukraine:
додавання

adiciato

MATPIV1
Nombro, kiun oni adicias al alia nombro; alidire: dua termo en adicio.
Rim. 1: Pro la komuteco de adicio nenio malhelpas nomi „adiciato“ ankaŭ la unuan termon. Se oni bazus la terminologion sur la metaforo „pliigi“, kaj ne „aldoni“, estus facile paroli pri „pliigato“ (unua termo) kaj „pliiganto“ (dua termo). Aspektas stranga ankaŭ la manko de la formo „adicianto“, dum ekzistas „multiplikanto“. La kialo kuŝas en tio, ke ĉe „multipliki“, „dividi“, „pliigi“, „malpliigi“ la dua argumento aperas kiel instrumento, kiu per facila semantika ŝovo povas alpreni funkcion de subjekto. Male, ĉe „adicii“ kaj „subtrahi“, la dua argumento rolas kiel objekto kaj ne povas alpreni la funkcion de subjekto.
Rim. 2: Laŭ la rekomendinda modelo „adicii ikson kaj ipsilonon“, ĉiuj argumentoj de adicio estas adiciatoj; apartigi la duan estas atavismo de iu mezepoka skolo, tre stranga por moderna matematikisto. Tute senhezite oni parolas pri „la unua adiciato“, „la deka adiciato“, „ĉiuj adiciatoj“ ktp: pro tio, ke ĉiuj `U` adiciatoj pozitivas […] pro `S le 1` la unua adiciato neniam povas negativiĝi […] [9]. [Sergio Pokrovskij]
9. Frank kaj Maksimova: nformationstheorie. p. 166
angle:
addend
beloruse:
складнік
ĉeĥe:
adiční produkt, adukt, produkt adice
france:
nombre à ajouter, second terme
germane:
Addend, Auktor
hispane:
sumando
hungare:
összeadandó
japane:
被加数 [ひかすう], 加数 [かすう]
pole:
drugi składnik dodawania
ruse:
слагаемое
slovake:
adičný produkt, sčítanec, zlúčenina

matrica adicio

MAT
(de du (n,p)-matricoj) Operacio, kiu konsistas en poelementa adicio: la ĝenerala elemento `c_(ij)` de la rezulto de adicio de `A` al `B` estas `a_(ij)+b_(ij)`; la operacioj de matrica adicio kaj matrica multipliko estas aparte simplaj por diagonalaj matricoj [10].
angle:
matrix addition
beloruse:
складаньне матрыц
ĉeĥe:
maticové sčítání
ĉine:
榘陣加法 [jǔzhènjiāfǎ], 矩阵加法 [jǔzhènjiāfǎ]
france:
addition matricielle
germane:
Matrizenaddition
hungare:
mátrixösszeadás
indonezie:
penjumlahan matriks
pole:
dodawanie macierzy
ruse:
сложение матриц
slovake:
sčítanie matíc maticové sčítanie

polinoma adicio

MAT
Unua operacio en polinom-ringo, kiu konsistas en poterma adicio: la ĝenerala termo `bb S_n` de la rezulto de adicio de `bb P` al `bb Q` estas `bb P_n+bb Q_n`.
angle:
polynomial addition
beloruse:
складаньне мнагаскладаў
ĉeĥe:
sčítání mnohočlenů
france:
addition polynomiale
germane:
Polynomaddition
hungare:
polinóm-összeadás
indonezie:
penjumlahan polinom
pole:
dodawanie wielomianów
portugale:
adição polinomial
ruse:
сложение многочленов
slovake:
sčítanie mnohočlenov sčítanie mnohočlenov

administraj notoj

pri matrica ~o:
    Kontroli trd de. [MB]
  
pri polinoma ~o:
    Kontroli trd de/en. [MB]
  
matrica ~o: Mankas dua fontindiko.
polinoma ~o: Mankas fontindiko.
polinoma ~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.