^*27dogm/o ^JED

1.

Principo de religia doktrino, esprimanta esencan parton de la religia kredo, kutime rigardata kiel revelaciita, nepridubebla (en la kadro de la koncerna kredo) kaj neŝanĝebla (ŝanĝo en dogmo estigas novan konfesion): la dogmo pri la Triunuo; la maniĥeanoj instruis la religion kaj filozofian dogmon, laŭ kiu la mondo estas la faro de du kontraŭaj principoj, unu bona, la alia malbona, ambaŭ eternaj, sendependaj kaj egale potencaj [1]; la hilelistoj decidis publikigi siajn dogmojn jam nun kaj proponi al ĉiuj amikoj de intergenta egaleco kaj frateco […] aliĝi al ili [2]; mi estas homo, kiu sin gvidas per la sekvantaj dogmoj: mi estas homo, kaj por mi ekzistas nur idealoj pure homaj, ĉiajn idealojn kaj celadon gente-naciajn mi rigardas nur kiel grupan egoismon kaj hommalamon, kiuj pli aŭ malpli frue devas malaperi [3]; (figure) la senmorteco de la animoj estas dogmo de la Platona filozofio (ĉi tie pli konvenus aksiomo).

2.

(figure) Principo, kiun oni ne rajtas kontraŭdiskuti: dogmoj de blinda fervoro [4]; ofte en scienco aperas kvazaŭreligiaj dogmoj (kp paradigmo) [5]; estante ĉefesperantisto en Francujo, li konstante regis kaj ordonis, li eĉ eldonis dikan libron de dogmoj gramatikaj [6].

1.

Apartenanta al dogmo: el la dogma literaturo interesaj estas La Hipotezoj pri Lourdes, de J. Serre [7]; en la serio Dokumentoj el Romo, aperis Dogma Konstitucio pri la Eklezio en la Nuntempa Mondo [8].

2.

Ne permesanta kontraŭdiskuton: perdinte la severan netuŝeblecon, la verko perdus sian eksterordinare necesan karakteron de dogma fundamenteco [9]; tiu rilato estis simile dogma kaj unuflanka kiel la oficiala teorio pri la laborista movado en GDR [10].

Doktrino: la dogmaro pri baptoj, surmetado de manoj, de revivigo de mortintoj, de eterna juĝo [11]; ili […] havis nek pastraron nek dogmaron, kaj ĝenerale kunvenis en silento [12]; oratoro, kiu ne akceptas la moralan dogmaron de la publiko, […] agas tre prudente, se li malvolvas sian idearon en la larĝaj kadroj de ĝenerale akceptita moraleco [13]; mi do nun ne submetas min al dogmaro, ellaborita de racio aŭ rezonado kaj altrudita de kiu ajn aŭtoritato, [14].

Tenanta sin ĉe principoj anstataŭ interkonsentoj kaj kompromisoj laŭ la cirkonstancoj: ortodoksa kaj tial tro dogmema kaj malaprobinda: ortodoksuloj, akceptinte unu fojon por ĉiam ian dogmaron, ne plu interesiĝas pri alternativoj [15]. aŭtoritata, malliberala, ortodoksa^1.b, rigida²

Doktrino asertanta la eblecon de la kono pri la absoluto: la sola vere […] sekvoriĉa eldiro en la longa, teda diskuto […] estas la konkludo de Stalin: ke „marksismo estas la malamiko de ĉia dogmismo“ [16]; en Jugoslavio mi povis ekde 1963 kiam ajn foriri el la lando, se ne plaĉis al mi vivi en ĝi, […] mi ne ŝatis, ĉefe la dogmismon de la oficiala ideologio, laŭ kiu pravis nur ĝi [17].