*putr/i

*putri

(ntr)
1.
Pri organika substanco: malkomponiĝi, disfali: mia haŭto krevis kaj putras [1]; [la] fiŝoj putras pro senakveco [2]; putri kun ĉiuj malriĉuloj el la kvartalo en malbela tombejo [3]; la grizaj lignaj krucoj kliniĝis kaj putras sub siaj tegmentoj [4]; en ŝlimo, kie putras algoj […] kuŝas senmovaj aligatoroj Metrop ; la popolo kapturniĝis kaj ŝanceliĝadis pro malsato, la manĝaĵoj kunamasigite putris en la Nutra kaj Vivdona Oficejo [5]; (figure) en la malliberejo […] putri ĝis oni trumpetos la tagon de lasta juĝo [6]; (figure) putrado de fiŝo komenciĝas de l' kapo (altranguloj plej facile koruptiĝas) PrV . VD:eroziiĝi, gangreni, ŝimi, velki
2.
(figure) Morale putri, morale difektiĝi, dekadenci, degeneri: estas io putrinta en la reĝimo; la nobeleco komencis putri Fab3 ; Japanio jam antaŭ jarcentoj putrus sur la ruino de la familia sistemo [7]; nia demisio nepre komprenigos al Esperantujo ke io putras en UEA [8]; laboro homon nutras, sen laboro li putras PrV .
angle:
 putrefy, putrify, decay, fester, decompose, rot
beloruse:
 гніць
bulgare:
 грия, разлагам се
ĉeĥe:
 hnít, mravně upadat, rozkládat se
france:
1. pourrir (intr.) 2. dégénérer
germane:
der Fisch stinkt vom Kopfe her. 1. faulen, verfaulen, verwesen 2. stinken, zerfallen, sich zersetzen
hispane:
 pudrirse
hungare:
 rothad
nederlande:
 rotten
pole:
 gnić, rozkładać się 1. gnić, rozkładać się, butwieć, próchnieć
portugale:
 apodrecer
ruse:
 гнить, разлагаться
slovake:
 práchnivieť, tlieť, zotlieť
tibete:
 རུལ་

putra

Putranta, malkomponiĝanta, disfalanta: putra dento [9]; putra arbo [10]; putraj ovoj kaj rostitaj kokokrestoj estis la ĉefaj manĝaĵoj [11]; ne ĉiam estis tiel putraj kaj ruinaj tiuj muregoj [12]; alflugis al mi forta putra odoro, tiel abomena, ke mi volis forkuri [13]; putra, pesta amaso da miasmoj [14]; sur la putran vivon estis falanta la ombro de morto [15]; via koro estas putra abismo de malvirto [16]; de semo putra venas frukto ne nutra PrV . VD:mucida
angle:
 putrescent, putrefying, putrifying, decaying, festering, rotting
beloruse:
 гнілы
bulgare:
 гнил, разложен
ĉeĥe:
 hnilobný, prohnilý, shnilý
france:
 pourri
germane:
 faulend, faulig, verfaulend, verwesend
hispane:
 podrido, putrefacto
hungare:
 rothadt
nederlande:
 rot
pole:
 gnilny, gniły, zbutwiały, spróchniały
ruse:
 гнилой
slovake:
 hnilobný, prehnitý, zhnitý
ukraine:
 гнилий, тухлий

putraĵo

1.
Io putra: akvon senmovan kovras putraĵo PrV ; mi ja disfalas kiel putraĵo, kiel vesto dismanĝita de tineoj [17]; Salamano insultadis sian hundon, li diris: „aĉulo putraĵo!“ [18]!
2.
(figure) Io degenerinta, malbonstata: la ĉifonproletaro, tiu pasiva putraĵo de la plej malaltaj tavoloj de la malnova socio estas parte entirata en la movadon per la proleta revolucio [19].
angle:
 carrion, decayed matter, filth
beloruse:
 гнільлё
france:
 pourriture
germane:
 Aas, Faulendes, Verwesendes
hungare:
 rohadék
nederlande:
 iets dat rot is
pole:
 zgnilizna, próchno
ruse:
 гниль
ukraine:
 гниль, гнилизна

putrema

Kiu baldaŭ, facile putras, ne konserviĝas longe: ĉi tiu putrema […], mortema [20]; la novtipa materialo detenas oksigenon de putremaj fruktoj kaj legomoj [21].
20. La Nova Testamento, I. Korintanoj 15:53
21. -: Ligno kaj kraboj kiel surogato por plastaĵo, Esperanta Retradio, 2018
france:
 putrescible
germane:
 leicht verderblich, fäulnisanfällig
ukraine:
 швидкопсувний

neputrema

Kiu ne facile putras, prefere sekiĝas aŭ iel konserviĝas longe: akvo en vazo el tia argilo estas neputrema kaj floroj en ĝi floras pompe kaj la radikoj ne putras rapide [22].
22. Xu Senrong, Niu Xueqin: Ceramiko, Espero.com.cn, 2012-10-31
france:
 imputrescible
germane:
 beständig, haltbar, fäulnisresistent
ukraine:
 гнилостійкий, нетлінний

putrigi

(tr)
1.
Kaŭzi putradon, malboniĝon de viva aŭ vivdevena substanco: muŝoj putrigas kaj haladzigas la oleon de parfumisto [23]; la tempo […] difektis la lignon kaj ĝin traputrigis [24].
2.
Morale malbonigi, korupti2: sen leĝoj eĉ en la plej memdisciplina socio aperas en la homo la sovaĝeco de la prabesto, kiu plimalpli frue putrigas la kulturon [25]; laboro fortigas, ripozo putrigas PrV .
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 10:1
24. H. Laxness, trad. B. Ragnarsson: Sendependaj homoj, 2007
25. Sándor Szathmári: Vojaĝo al Kazohinio, Sesa Ĉapitro
france:
 corrompre, faire pourrir
germane:
 verderben 1. verfaulen lassen, verwesen lassen
ukraine:
 гноїти, псувати, розкладати

administraj notoj

ne~ema : Mankas dua fontindiko.