*pov/i

*povi

(tr)
1.
Havi la forton, lertecon aŭ kapablon necesan por fari ion: kiu devas, tiu povas PrV ; kion oni volas, tion oni povas PrV ; du homoj povas pli multe fari ol unu [1]; mi neniel povas kompreni, kion vi parolas [2]; mi ne povas [legi tiun libron], ĉar ĝi estas sigelita [3]; montru al li dankon, se pli oferi vi ne povas Ifigenio . SUB:scipovi, povoscii
2.
Havi la rajton, la aŭtoritaton necesan por fari ion: absoluta reĝo povas fari ĉion, kion li volas; oni ne povas malliberigi homojn, pro tio ke ili […] aŭskultis muzikon [4]; tie, kie mi alestas, neniu povas teni nepunate la glavon nudigitan Ifigenio ; ĝi prezentas simple mian personan opinion, kiun ĉiu el vi povas aprobi aŭ ne aprobi [5]. SIN:rajti.
3.
Havi la permeson, la eblecon fari ion: la personoj, kiuj ne komprenas la uzadon de l' artikolo, povas en la unua tempo ne uzi [ĝin] [6]; vi povas trovi tiujn ĉi ideojn plenumeblaj aŭ neplenumeblaj EE ; ni povas diri „obei al la patro“ kaj „la patron“ [7]; ĉiu, kiu ŝin vidis povis pensi, ke li vidas la patrinon [8]; en malbona vetero oni povas facile malvarmumi [9]; tre povas esti, ke [10]; li povas alveturi (estas okazeble, ke li alvenos) en ĉiu horo [11]. SIN:eble
1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 12
2. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 28
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jesaja 29:11
4. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XI
5. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Tria Kongreso Esperantista en Cambridge en la 12a de aŭgusto 1907
6. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 27
7. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 29
8. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 11
9. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 42
10. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sepa Kongreso Esperantista en Antwerpen en la 21a de aŭgusto 1911
11. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto unua
afrikanse:
 kan
albane:
 mund
amhare:
 ይችላል
angle:
 to be able to, can
arabe:
 علبة
armene:
 կարող
azerbajĝane:
 bilərsiniz
beloruse:
 магчы
bengale:
 করতে পারেন
birme:
 နိုင်
bosne:
 moći
ĉeĥe:
 být sto, dovést, moci, umět
ĉine:
 能, 会, 可以
dane:
 kan
estone:
 saab
eŭske:
 ahal
filipine:
 maaari
france:
 pouvoir (v.)
galege:
 pode
germane:
1. können, vermögen 2. können, dürfen 3. können, dürfen, die Gelegenheit haben
guĝarate:
 આ કરી શકો છો
haitie:
 kapab
haŭse:
 iya
hinde:
 कर सकते हैं
hispane:
 poder
hungare:
 tud, képes, -hat, -het
igbe:
 ike
indonezie:
 bisa, dapat
irlande:
 is féidir
islande:
 getur
japane:
 
jave:
 bisa
jide:
 קענען
jorube:
 le
kanare:
 ಮಾಡಬಹುದು
kartvele:
 სისტემაში
kazaĥe:
 болады
kimre:
 gall
kirgize:
 алат
kmere:
 អាច
koree:
 
korsike:
 
kose:
 unako
kroate:
 može
kurde:
 qûtîk
latine:
 potest
latve:
 var
laŭe:
 ສາມາດເຮັດໄດ້
litove:
 galima
makedone:
 може
malagase:
 afaka
malaje:
 boleh
malajalame:
 കഴിയും
malte:
 jista
maorie:
 taea e
marate:
 हे करू शकता
monge:
 tau
mongole:
 болох
nederlande:
 kunnen, mogen
nepale:
 गर्न सक्छन्
njanĝe:
 ndingathere
okcidentfrise:
 út
panĝabe:
 ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ
paŝtue:
 کولای شي
portugale:
 poder (v.)
ruande:
 irashobora
ruse:
 мочь
samoe:
 mafai
sinde:
 سگهن ٿا
sinhale:
 පුළුවන්
skotgaele:
 urrainn
slovake:
 dokázať, môcť, vedieť
slovene:
 lahko
somale:
 awood
ŝone:
 anogona
sote:
 ka
sunde:
 bisa
svahile:
 unaweza
taĝike:
 метавонад
taje:
 สามารถ
tamile:
 முடியாது
tatare:
 булдыра ала
telugue:
 చెయ్యవచ్చు
tokipone:
 ken
ukraine:
 може
urdue:
 کر سکتے ہیں
uzbeke:
 mumkin
vjetname:
 có thể
volapuke:
1. kanön
zulue:
 okusemandleni

povo

1.
Kapablo fari ion: ne lasu al iu la povon malutili; laŭ sia povo ili donis en la trezorejon de la laboroj: da oro sesdek unu mil darkemonojn, da arĝento kvin mil min'ojn, kaj da pastraj vestoj cent [12]; Jesuo, kortuŝite, tuŝis iliajn okulojn, kaj tuj ili ricevis vidpovon, kaj sekvis lin [13]; la Spirito donis al ili parolpovon [14]; la profetpovo estas kiel signo […] al la kredantoj [15]; riĉa preparo, sed povo avara PrV ; forprenu de ni la povon de interŝanĝado de pensoj — kaj ni restos sensaĝaj kaj senhelpaj bestoj FK .
2.
Aŭtoritato, supera estreco: tia monarĥo devas havi povon kaj grandan riĉaĵon [16]; neniu havos povon super vi [17]; sen povo kolero estas ridinda afero PrV .
3.
FIZTEK Fizika grando, egala al la kvociento de laboro per la infinitezima intervalo de tempo, en kiu tiu laboro efektiviĝas; alidire: skalara produto de forto, aplikita al korpo, per la rapido, kiun ĝia efiko produktas sur la korpo: la dimensioj de povo estas `ML^2T^-3`; la povo de motoro estas 500 ĈP (ĉevalpovoj). VD:ĉevalpovo, vato.
4.
MAT[18] (de aro) Kardinalo.
angle:
 power, ability 4. cardinal number, cardinality, power
beloruse:
1. магчымасьць 2. улада, моц, сіла 3. магутнасьць
ĉeĥe:
 moc, schopnost, síla
france:
 pouvoir (subst.), puissance (math., phys., tech.) 4. cardinal (math.), puissance (d'un ensemble)
germane:
1. Können, Fähigkeit 2. Macht, Autorität 3. Leistung 4. Kardinalzahl, Mächtigkeit
hispane:
 poder (subst.), potencia (math., phys., tech.)
hungare:
1. tudás, képesség 2. hatalom 3. teljesítmény 4. tőszám
nederlande:
 vermogen 2. macht, vermogen 4. hoofdtelwoord
pole:
4. liczba kardynalna, moc (zbioru)
portugale:
1. poder (subst.) 3. potência (física)
ruse:
1. возможность 2. власть, сила 3. мощность 4. кардинальное число, мощность (множества)
slovake:
 mohutnosť množiny
taje:
 ความสามารถ 2. อำนาจ
tokipone:
 ken
ukraine:
 потужність, спроможність, здатність, можливість, сила

povumo

FIZMAT Sinonimo de povo3 kaj povo4: pro la granda povumo ‐ 6400 kilovatoj ‐ ĝi povas tiri 1600-tunan varo-trajnon je 160 km/h kaj pasaĝero-trajnon je 230 km/h [19]; inkandeska lampo, lumflukso 1350 lumenoj, povumo 100 vatoj [20].
angle:
 power
beloruse:
 магутнасьць
ĉeĥe:
 výkon, výkonnost
germane:
 Leistung
hungare:
 teljesítmény
nederlande:
 kracht
portugale:
 potência (física)
ruse:
 мощность
slovake:
 výkon, výkonnosť
ukraine:
 сила

ĉiopova

Kies povo kapablas ĉion ajn: Dio sola kaj ĉiopova [21]; vian ĵuron nuligis la ĉiopova morto [22]; kiam la ĉiopova Mahadeva kreis la belegan Hindujon, li deflugis sur la teron, por ĝin admiri FK ; (figure) la ministro, antaŭ nelonge ĉiopova, […] sidis nun sola en sia palaco [23].
angle:
 omnipotent, all-powerful
beloruse:
 усемагутны
france:
 tout-puissant
germane:
 allmächtig
hispane:
 omnipotente, todopoderoso
hungare:
 mindenható
nederlande:
 almachtig
portugale:
 onipotente
ruse:
 всемогущий, всесильный
taje:
 ซึ่งมีอำนาจไม่จำกัด
ukraine:
 всемогутній

daŭripovo, daŭropovo

EKONPOL Evoluo aŭ agomaniero, kiu kontentigante la postulojn de la nuntempo povas daŭri ankaŭ en la estonto: varoj, kiuj laŭ la organizantoj estas daŭripovaj kaj kiuj ne damaĝas bestojn [24]; konceptoj por daŭripova energi-provizado el lokaj resursoj [25]; origine la esprimo daŭripovo (aŭ ĝiaj nacilingvaj ekvivalentoj) estis uzata en la arbarkulturo Viki .
24. Monato, Walter Klag: Kukoj, kuirlibroj kaj kanabo, 2013
25. Monato, Walter Klag: Novtipa ekologia turismo, 2012
angle:
 sustainability
beloruse:
 устойлівасьць, устойлівае разьвіцьцё
france:
 durabilité, développement durable
germane:
 Ausdauer, Dauerhaftigkeit, Beständigkeit
taje:
 ความยั่งยืน

nepovebla

(malofte)
Kiun neniu povas, nefarebla: ŝia penegado […] per sia propra tro forta streĉiĝo nepovebligis ĉiun progreson Marta ; nenio por Dio estas nepovebla [26].
26. A. Kivi, trad. I. Ekström: Sep fratoj, 1947
beloruse:
 немагчымы, невыканальны
france:
 infaisable
germane:
 unmöglich

sampova

MAT (p.p. du aroj) Tiaj, ke ekzistas bijekcio inter ili: du finiaj aroj kun sama nombro da elementoj estas sampovaj; la aro de ĉiuj entjeroj estas sampova kiel la aro de ĉiuj paraj entjeroj; la aro de reeloj kaj la subaro de ĝiaj elementoj inter 0 kaj 1 estas sampovaj; povo de F [ne] nepre estu pli granda ol R, fakte, ili povas estis sampovaj [27].
angle:
 equipotent
beloruse:
 роўнамагутны, раўназдольны, эквіпатэнцыйны
ĉeĥe:
 ekvipotentní, stejně mocný
france:
 équipotent
germane:
 gleichmächtig
hispane:
 equipotente
hungare:
 ekvipotens, egyenlő számosságú
pole:
 (zbiór) równoliczny
ruse:
 равномощный
slovake:
 ekvipotentný

senpova

Ne povanta agi aŭ influi: en la infaneco li estas senpova, en la maljuneco senforta [28]; por ŝanĝi ion en la natura irado de la internacilingva afero, mi estas tiel same senpova, kiel ĉiu alia persono [29]; ŝajnaj indiferentuloj, mem senpovaj imagi la propran bonecon [30].
28. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XIV
29. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Sesa Kongreso Esperantista en Washington en la 15a de aŭgusto 1910
30. C. Piron: Tien, 1997
angle:
 helpless, impotent, powerless
beloruse:
 бясьсільны, няздольны, бездапаможны
ĉeĥe:
 bezmocný, nemohoucí
france:
 impuissant
germane:
 machtlos, unfähig
slovake:
 bezmocný, nevládny
taje:
 ไร้ความสามารถ, หมดหนทาง
ukraine:
 неспроможний, немічний

senpoveco, senpovo

Stato de tiu, kiu ne povas agi, influi, regi situacion: falsaj konsoloj […] pligrandigas mian senpovecon [31]; panĝabanoj sentas ankaŭ politikan senpovon [32].
31. S. Dagerman, trad. Fil: Nia bezono de konsolo estas ne satigebla, [vidita en 2014]
32. Saeed: Silenti signifas konsenti, en: Vivprotokoloj, 2009
angle:
 impotence, powerlessness, helplessness
beloruse:
 бясьсільнасьць, няздольнасьць, бездапаможнасьць
france:
 impuissance
germane:
 Machtlosigkeit, Unfähigkeit
Rim.: „Pov“ estas uzata sufikse kun la senco „kapabla“: funkcipova, pagipova, parolpova, vidpova , farpova [33], vivipova EE . Oni povas konsideri tian uzon kiel kuntirado de du memstaraj vortoj: „pova vivi“, resp. „vivi pova“ ⭢ „vivipova“.

administraj notoj

sam~a: Mankas dua fontindiko.