*vast/a PV

*vasta

1.
Havanta grandajn dimensiojn, grandspaca: vastaj kaj herboriĉaj kampoj [1]; iru en la vastan mondon, vi sendube trovos sukceson [2]; vasta ĉambro [3]; laŭvole laĉi la ŝuojn pli vaste aŭ pli malvaste.
2.
(figure) Havanta grandan amplekson: vasta programo; vastaj konoj; poste jam ŝi alpaŝis al vasta klarigo de sia amo [4].
3.
FON Prononcata kun lango pli malalta kaj resonujo pli vasta, ol alia sono, kun kiu oni komparas: vokaloj estas sonoj pli vastaj ol konsonantoj; en fermitaj silaboj la Esperantajn vokalojn oni ordinare prononcas vastaj VD:fermita
1. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 34
2. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Du fratoj
3. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, ĉapitro 7a
4. V. Devjatnin: Arturo, en: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 1904
afrikanse:
 wye
albane:
 të gjerë
amhare:
 ሰፊ
angle:
 vast, ample, broad, capacious, commodious, extensive, spacious, wide 3. wide (vowel)
arabe:
 واسع
armene:
 լայն
azerbajĝane:
 geniş
beloruse:
1. прасторны, шырокі, вялікі, вялізны 2. шырокі, вялікі 3. адкрыты (гук)
bengale:
 ব্যাপক
birme:
 ကျယ်ဝန်းသော
bosne:
 širok
ĉeĥe:
 obšírný, prostranný, rozsáhlý, široký, širý
dane:
 bred
estone:
 suur
eŭske:
 zabal
filipine:
 malawak
france:
 vaste, lâche (pas serré), large 3. ouvert (phon.)
galege:
 ampla
germane:
1. weit, ausgedehnt, geräumig 2. beträchtlich, sehr groß, unermesslich 3. offen
guĝarate:
 વિશાળ
haitie:
 lajè
hinde:
 विस्तृत
hispane:
 amplio, vasto
hungare:
1. tág, tágas, széles 2. széleskörű, nagyarányú 3. nyílt (hang)
igbe:
 n’obosara
irlande:
 ar fud an
islande:
 breiður
japane:
 広い
jave:
 sudhut
jide:
 ברייט
jorube:
 jakejado
kanare:
 ವ್ಯಾಪಕ
kartvele:
 ფართო
katalune:
 vast, ampli 3. obert (fonètica)
kazaĥe:
 кең
kimre:
 eang
kirgize:
 кең
kmere:
 ទូលាយ
koree:
 
korsike:
 larga
kose:
 banzi
kroate:
 širok
kurde:
 bi ber
latve:
 plašs
laŭe:
 ກ້ວາງ
litove:
 pločio
makedone:
 широк
malagase:
 malalaka
malaje:
 luas
malajalame:
 വീതിയുള്ള
malte:
 wiesgħa
maorie:
 whānui
marate:
 रुंद
monge:
 thoob
mongole:
 өргөн
nederlande:
1. weids 2. weids 3. breed (klank)
nepale:
 व्यापक
njanĝe:
 lonse
okcidentfrise:
 wiid
panĝabe:
 ਚੌੜਾ
paŝtue:
 پراخه
portugale:
 vasto
ruande:
 ubugari
ruse:
1. просторный, обширный, широкий 2. обширный 3. открытый (звук)
samoe:
 lautele
sinde:
 وڏين
sinhale:
 පුරා
skotgaele:
 farsaing
slovake:
 obšírny, priestorný, rozsiahly
slovene:
 široka
somale:
 ballaaran
ŝone:
 rakafara
sote:
 ka bophara
sunde:
 rubak
svahile:
 pana
taĝike:
 васеъ
taje:
 กว้าง
tamile:
 பரந்த
tatare:
 киң
telugue:
 విస్తృత
tibete:
 གུ་ཡངས་པོ་
turke:
 geniş
ukraine:
 широкий
urdue:
 وسیع
uzbeke:
 keng
vjetname:
 rộng
zulue:
 ububanzi

vastega

Tre ampleksa, tre etendita: baldaŭ jam mankis libera loko sur la vastega placo Metrop .
angle:
 immense, vast, huge
ĉeĥe:
 nepřehledný, rozsáhlý, široširý, širý
france:
 immense
katalune:
 immens, exorbitant, desmesurat
ruse:
 необъятный, огромный, громадный
slovake:
 rozsiahly, šíry

vastejo

Vasta, pli-malpli ebena loko: rokaltaĵoj ... estas alte sur la vastejo [5].
5. -, trad. B. Ragnarsson: Rakonto pri Hrafnkel, en: Islandaj Pravoĉoj, 1964
angle:
 expanse, wide open space
france:
 étendue (subst.)

*vastigi

(tr)
1.
Fari ion vasta: duonhela kvieta lumo sin vastigis tra la tuta ĉambro [6]; la plej multe vastigita lingvo estas la Mandarina, kiu ... estas parolata en dek kvar aŭ dek kvin el la dek naŭ provincoj [7].
2.
(arkaismo) =propagandi
6. L. Dilling, trad. trad. E. Hall: la porcio da glaciaĵo, en: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 1904
7. Ludoviko Lazaro Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 5, el la vivo kaj sciencoj, bagateloj
angle:
 enlarge, expand, spread
beloruse:
1. расшыраць, пашыраць
ĉeĥe:
 propagovat, rozšířit přen. šířit
france:
1. agrandir, desserrer, développer, répandre
hungare:
1. tágít, bővít, szélesít 2. terjeszt
katalune:
1. estendre, eixamplar, ampliar 2. divulgar, fer propaganda
ruse:
1. расширять
slovake:
 roztiahnuť, rozšíriť
turke:
1. genişletmek, büyütmek
ukraine:
 розширювати, збільшувати, поширювати

vastiĝi

(ntr)
Okupi pli grandan spacon en ĉiuj direktoj: malproksime en la fono, kie la riverbuŝo vastiĝas almare [8].
angle:
 enlarge, expand, spread
france:
 s'agrandir, s'étendre
hungare:
 tágul, bővül, szélesedik
katalune:
 créixer, augmentar (intr.)
ruse:
 расширяться

vastigaĵo

1.
Io vastigita.
2.
MATPIV2 (de bildigo `f` laŭ superaro `bb A` de ĝia fonto-aro) Tia bildigo `g` de `bb A` al la celo-aro de `f`, ke `g(x)=f(x)` por ĉiu elemento `x` de la fonto-aro de `f`: trovu kontinuan vastigaĵon de funkcio `sin x//sqrt x` ĉe 0 (laŭ superaro de ĝia fonto-aro, kiu inkluzivu punkton 0, kie la funkcio ne estas difinita pro la divido per 0).
Rim.: Por ĉi tiu senco troveblas „plivastigo“ en MatVort . Vd rimarkon sub malvastigaĵo.
angle:
2. extension (of a mapping), continuation (of a mapping)
france:
2. extension (d'une application), prolongement (d'une application)
germane:
2. Erweiterung (einer Abbildung), Fortsetzung (einer Abbildung)
hungare:
2. kiterjesztés (pl. leképezésé)
pole:
2. rozszerzenie (funkcji), przedłużenie (funkcji)
ruse:
2. продолжение (отображения), распространение (отображения)
ukraine:
 продовження, розширення (результат)

disvastigi

(tr)
1.
Igi dise vasta: cigno, kiu disvastigas la flugilojn [9]; disvastigi varmon, lumon; disvastigi malpaconZ . VD:disetendi, elradii, elsendi
2.
Ĉien diskonigi: tre disvastigita opinio; ili disvastigis lian famon en tiu tuta regiono [10]; la plej grava celo de nia gazeto estas ĉiam zorgi pri la disvastigado de nia lingvoZ ; disvastiĝis lia influo. VD:disfamigi, distrumpeti, etendi, propagandi, semi
angle:
 disperse, spread
beloruse:
1. распасьціраць, выцягваць 2. распаўсюджваць, пашыраць
ĉeĥe:
 propagovat, rozšířit, rozšířit, šířit
france:
 déployer, propager, diffuser
germane:
1. verbreiten, erweitern, ausweiten
hungare:
1. szétterjeszt 2. terjeszt, elterjeszt
katalune:
1. espargir, distendre, radiar dis~igado: difusió. 2. difondre, propagar
nederlande:
 verspreiden
ruse:
1. простирать 2. распространять
slovake:
 rozprestrieť, rozšíriť
ukraine:
 розпростирати, розпросторювати, розпускати, ширити, поширювати, розповсюджувати, наповнювати, наповняти (теплом, запахом і т.п.)

disvastiĝi

(ntr)
Okupi pli kaj pli grandan spacon, atingi pli kaj pli da lokoj, da homoj...: lia famo disvastiĝis en la tuta Sirio [11].
11. La Nova Testamento, S. Mateo 4:24
angle:
 spread, disperse
france:
 se disséminer, se répandre
hungare:
 terjed, kiterjed, elterjed
katalune:
 expandir-se, difondre's
ruse:
 распространяться

*malvasta

1.
Havanta malgrandajn dimensiojn; malgrandspaca: en la malvasta kajuto brulas lumo [12]; (figure) butonumi iun malvaste (severe trakti) PrV ; malvaste loĝata familio. VD:strikta
2.
Havanta malgrandan amplekson: malvasta spiritoB ; ili vivis en malvasta komunecoZ .
3.
FON Prononcata kun lango pli alta kaj resonujo pli malvasta, ol alia sono, kun kiu oni komparas.
angle:
 small, narrow, tight, cramped, narrow (vowel)
beloruse:
1. малы, невялікі, вузкі 2. малы, невялікі, вузкі, цесны 3. закрыты (гук)
ĉeĥe:
 těsný, úzký
france:
 étroit, restreint, serré 3. fermé (phon.)
hungare:
1. szűk, szoros 2. szűk 3. zárt (hang)
katalune:
1. just, encofurnat 2. estret, petit 3. tancat (fonètica)
nederlande:
1. nauw 2. klein 3. gesloten (klank)
ruse:
 узкий 3. закрытый (звук)
slovake:
 tesný, úzky
tibete:
 ཕྲ་པོ་
ukraine:
 тісний, вузький, стиснутий, обмежений (про простір), закритий (про звук)

malvastigaĵo

1.
Io malvastigita.
2.
MATPIV2 (de bildigo `f` laŭ subaro `bb A` de ĝia fonto-aro) Tia bildigo `g` de `bb A` al la celo-aro de `f`, ke `g(x)=f(x)` por ĉiu `x in bb A`: la entjera adicio estas malvastigaĵo de la reela laŭ la aro de entjeroj. SIN:subbildigo.
Rim.: Por ĉi tiu senco troveblas „malplivastigo“ en MatVort . La elemento „pli“ ne aspektas tre utila, sed estas ĝuste, ke ankaŭ la sufikso „-aĵ“ en nia termino, kiu teorie povus servi por distingi la agon disde ĝia rezulto, en praktiko estas balasta.
angle:
2. restriction (of a mapping), partial mapping
beloruse:
2. звужэньне
france:
2. restriction (d'une application), sous-application, trace (d'une application)
germane:
2. Einschränkung (einer Abbildung)
hungare:
1. szűkület 2. leszűkítés (pl. leképezésé)
pole:
2. zacieśnienie (funkcji), obcięcie (funkcji)
ruse:
2. сужение (отображения), ограничение (отображения)
ukraine:
 звуження, обмеження (результат)

malvastigi

(tr)
Igi malvasta: tiom neniu estas malvastigata en siaj rajtoj [13].
13. C. Dickens, trad. L. L. Zamenhof: La Batalo de l' Vivo, 1891
angle:
 constrict, narrow, shrink, tighten, limit
france:
 resserrer
ukraine:
 звужувати, обмежувати

malvastiĝi

(ntr)
Iĝi malvasta, space malpli etendita; ŝrumpi: la valo pli kaj pli malvastiĝadis kaj la rivero en pli mallarĝa kuŝujo pli vigle kuris [14].
14. B. Němcová, trad. V. Tobek kaj K. Procházka: Avineto, [sen dato]
angle:
 shrink, narrow, constrict, tighten
france:
 se réduire

plivastiĝi

(ntr)
Iĝi pli ampleksa, pli etendiĝi: la nigraj okuloj plivastiĝis Marta . VD:ŝveli, pufiĝi.
angle:
 enlarge, expand, spread, widen, broaden
beloruse:
 пашырацца, расшырацца, распаўсюджвацца
france:
 s'étendre, se répandre
hungare:
 kitágul
katalune:
 engrandir, dilatar-se, eixamplar-se
nederlande:
 zich uitbreiden
ruse:
 расширяться, распространяться

administraj notoj

~igaĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
dis~igi: Mankas verkindiko en fonto.
mal~a: Mankas verkindiko en fonto.
mal~igaĵo: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.